ovaj-problem-ima-pola-miliona-ljudi-u-srbiji:-evo-kako-im-alergijski-rinitis-zagorcava-zivot

Od alergijskog rinitisa boluje između 25 i 40 odsto svetske populacije, odnosno više od 500 miliona ljudi svih etničkih grupa i uzrasta. Učestalost je najmanja kod dece mlađe od pet godina, zatim raste i dostiže vrhunac u adolescenciji i mlađem odraslom dobu, a onda postepeno opada sa starenjem. Procenjuje se da alergijski rinitis u Srbiji ima oko 400.000 osoba, a većina njih bori se sa sezonskim oblikom ove bolesti.

Nos curi, a oči suze

Tipični simptomi i znaci kod obolelih od alergijskog rinitisa su pojačana vodenasta sekrecija iz nosa, svrab nosa, kijanje, često i po više puta u seriji i nazalna zapušenost nosa. Kod nekih pacijenata može da se javi svrab nepca i usnih kanala, a zbog slivanja sekreta u ždrelo često se javlja i suvi kašalj. Ove tegobe znatno narušavaju kvalitet života i dovode do ograničenja u fizičkim, emocionalnim, socijalnim i profesionalnim aspektima života pacijenata sa alergijskim rinitisom. Njima su ozbiljno narušene svakodnevne aktivnosti, počev od potrebe za stalnim nošenjem maramica, preko isprekidanog sna do konstantnog umora i oslabljene koncentracije.

– Teskoba u grudima, otežano disanje i gušenje javljaju se kod onih osoba koje, pored alergijskog rinitisa, imaju i pridruženu astmu. Sezonski alergijski rinitis je u više od 50 odsto slučajeva praćen i očnim simptomima, kao što su crvenilo, svrab i pojačano lučenje suza, i tada govorimo o alergijskom rinokonjuktivitisu – objašnjava prof. dr Vesna Tomić- Spirić, specijalista alergologije i kliničke imunologije sa Klinike za alergologiju i imunologiju KCS.

Sezonski alergijski rinitis je u više od 50 odsto slučajeva praćen i očnim simptomima, kao što su crvenilo, svrab i pojačano lučenje suza, i tada govorimo o alergijskom rinokonjuktivitisuFoto: Profimedia

Zbog sličnosti ispoljenih tegoba često među pacijentima, lekarima i farmaceutima postoji dilema da li se radi o prehladi ili o alergiji.

– Međutim, sezonski karakter tegoba koje se ponavljaju u istom periodu godine dugi niz godina, odsustvo povišene temperature i drugih simptoma infekcije, a pre svega uočavanje jasne veze između pojave tegoba i kontakta s alergenima presudni su u pobuđivanju sumnje na alergiju – ističe doktorka.

Poleni, glavni krivci

Najčešći alergeni otvorenog prostora koji dovode do alergijskog rinitisa kod preosetljivih osoba su različite vrste polena.

– Alergeni se nalaze u samim zrncima polena, ali i u sastavu alergijskog aerosola izvan zrna polena. Uglavnom potiču od različitih biljnih vrsta, drveća, trava i korova. Najveći broj obolelih preosetljiv je na veći broj alergena, tako da su dužina i intenzitet ispoljavanja tegoba promenljivi – naglašava naša sagovornica.

Prema njenim rečima, oko 50 odsto pacijenata ispoljava tegobe nekoliko meseci tokom godine (najčešće oko četiri meseca), a oko 20 odsto njih ima tegobe i duže od devet meseci, tj. skoro tokom cele godine.

– Doskora je bilo prihvaćeno mišljenje da se alergijski rinitis javlja kao sezonski i celogodišnji (perenijalni). Sezonski karakterišu sezonske tegobe, dok su kod perenijalnog one prisutne tokom cele godine. Dakle, sezonsko ispoljavanje tegoba najčešće se vezuje za periode polenacije drveća, trava i korova, a celogodišnje za alergene zatvorenog prostora: grinje kućne prašine, mada su tegobe kod osoba preosetljivih na veći broj alergena najčešće celogodišnje – navodi doktorka Tomić-Spirić.

Prof. dr Vesna Tomić-Spirić, specijalista alergologije i kliničke imunologije sa Klinike za alergologiju i imunologiju KCSFoto: RAS Srbija

Međutim, prema savremenom stavu i novoj podeli, alergijska kijavica se u odnosu na učestalost, tj. trajanje i težinu ispoljenih tegoba, klasifikuje na intermitentnu i perzistentnu formu bolesti različitog stepena i težine – od blage do umerenoteške i teške.

Kako se postavlja dijagnoza

Dijagnoza alergijskog rinitisa postavlja se na osnovu tipičnih anamnestičkih podataka i kliničke slike, kao i na osnovu rezultata ciljanog alergološkog ispitivanja, a to su alergijski kožni testovi inhalacionim alergenima, određivanje nivoa ukupnog IgE, kao i/ili alergen specifičnih IgE antitela u krvi, izvođenjem specifičnih nazalnih provokacionih testova…

– Nekada se dijagnoza sezonskog alergijskog rinitisa može s velikom verovatnoćom postaviti samo na osnovu tipičnih simptoma koji se ispoljavaju samo u određenom periodu godine i na osnovu jasne veze između simptoma i kontakta s određenim alergenom, kao što su boravak u prirodi, blizina određene vrste drveća i slično. Tako da, recimo, ubedljiv podatak o pojavi tipičnih simptoma krajem leta (avgust–septembar) govori u prilog alergijske kijavice izazvane polenima korova, najčešće ambrozije, i tada nam dodatna dijagnostika služi za potvrdu preosetljivosti i pomaže u odluci o lečenju – kaže doktorka.

Jedan disajni put – jedna bolest

Ona upozorava da neka ispitivanja ukazuju na to da oko 40 odsto obolelih od alergijskog rinitisa u daljem toku bolesti dobija i astmu.

– Istovremeni razvoj bolesti javlja se kod oko 25 odsto bolesnika. Zbog toga kod svakog pacijenta sa kijavicom treba tražiti astmu i obrnuto. Ovaj koncept ukazuje i na potrebu jedinstvenog sagledavanja ovih bolesti kako u pogledu dijagnostike, tako i u pogledu lečenja – navodi doktorka.

Alergijski rinitis i astma prvobitno su posmatrane kao dve odvojene bolesti, međutim, danas ih sve češće opisujemo kao zapaljenje koje napreduje i zahvata i gornje i donje disajne puteve.

– Pomenuta veza gornjih i donjih disajnih puteva ogleda se i u dobro poznatoj sentenci „nos je deo pluća dostupan prstima“. Koncept „jedan disajni put – jedna bolest“ najbolje ilustruje mehanizme i značaj povezanosti gornjih i donjih disajnih puteva. Prema ovom konceptu, rinitis i astma nisu dve odvojene bolesti, već jedinstvena bolest sa manifestacijama na nivou gornjih (nos) i/ili donjih disajnih puteva (pluća) koje se mogu ispoljiti u različitim periodima života.

Praktični saveti:

* Izbegavajte boravak i bavljenje sportom na otvorenom za vreme suvih i vetrovitih dana,

* Izbegavajte parkove i kampovanja, šetnju pored površina i kroz površine obrasle korovom,

* Za odlazak u prirodu izaberite dan posle kiše jer su tada koncentracije polena u vazduhu najniže,

* Zatvarajte prozore u vreme najveće polinacije (od 10 do 18 časova), posebno tokom prepodneva, kada je koncentracija polena najveća,

* Prozore otvarajte između deset sati uveče i četiri ujutru,

*  Ako ste u mogućnosti, koristite klima-uređaj sa filterima,

* Pratiti polenski izveštaj na sajtu Agencije za zaštitu životne sredine (www.sepa.gov.rs),

* Ne sušite veš napolju,

* Po dolasku u kuću, obavezno se istuširajte, operite kosu i promenite garderobu.

* 400.000 osoba u Srbiji boluje od alergijskog rinitisa

* 500 miliona ljudi u svetu ima ovu bolest

* 70% veću šansu da obole od alergijskog rinitisa imaju oni kojima su oba roditelja imala tu bolest

* 40% obolelih od alergijskog rinitisa u daljem toku bolesti dobija i astmu